De glutenhype. Meer boerenverstand en minder massahysterie, please!

Brad Higham

“Af en toe ga ik de mist in met gluten. Dan eet ik koekjes, pasta én aardappels.” Dat zei een dame in de uitzending over gluten van de Keuringsdienst van Waarde afgelopen donderdag.

Bietenhummus, brownies gemaakt van zwarte bonen en gebakken groene kool. De deelnemers van de workshop glutenvrij koken stonden in de rij om hun bordje vol te scheppen met deze glutenvrije gerechten die ze net samen hadden bereid. Toen presentator Ersin vroeg of iedereen coeliakie (spreek uit als seu-lia-ke) heeft, moesten ze lachen. “Oh sorry zeg ik het verkeerd?” “Nee hoor, je spreekt het goed uit. Maar we hebben het niet, denk ik.” De dame vervolgde haar verhaal en zei dat ze wel gevoelige darmen heeft en daarom geen gluten eet. Ze was er bovendien zes kilo door afgevallen. Maar af en toe gaat ze dus de mist in. Dan eet ze koekjes, pasta én aardappels.

Lijm

‘Hij (of in dit geval zij) was wel een beetje dom’ om onze koningin maar even te quoten. Of ze had op z’n minst haar huiswerk over dit onderwerp niet al te best gedaan. Want een aardappel is geen graansoort, maar een zetmeelhoudende knol en bevat zeker geen gluten. Wél koolhydraten. Waarschijnlijk was die dame daarmee in de war. Koolhydraten zijn broodnodige macronutriënten en geven het lichaam energie. Gluten is een eiwit en zit in tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Gluten (Latijn voor lijm) geven deze granen onder meer elasticiteit, waardoor je er een lekker deegje van kunt maken. Bij sommigen geeft het eten van gluten klachten. Het slijmvlies van de dunne darm kan op termijn beschadigt raken waardoor die haar werk uiteindelijk niet meer kan doen, namelijk het opnemen van voedingsstoffen. Deze groep moet een levenslang glutenvrij dieet volgen. En dat betekent niet alleen nooit meer gluten, maar ook je besmette keukengerei de deur uit doen, verpakkingen uitvoerig bestuderen en altijd en overal op kruisbestuiving letten. Het is dus wel ietsje strikter dan zo nu en dan toch weer een lekkere tarweboterham of koekje eten.

Af en toe doet de Keuringsdienst een leuke ontdekking, maar ik vond deze aflevering inhoudelijk vrij matig. Wat wilden ze nu precies aantonen? Het is allang bekend dat het vermijden van gluten voor een bepaalde groep een hype is. Deze mensen weren gluten angstig uit hun voedingspatroon omdat ze bang zijn dat ze er dik van worden, er kanker van krijgen of dat hun aderen er door dicht slibben. Natuurlijk spelen bedrijven daar op in door meer glutenvrije producten te ontwikkelen. Is dat perse fout? Het is commercieel gezien logisch dat bedrijven nieuwe producten op de markt brengen wanneer er sprake is van een trend en dat is alleen maar prettig voor de steeds groter worden groep die echt last heeft van gluten. Soms gaan ondernemers inderdaad ver. Een blik ananas voor drie euro als glutenvrij product verkopen terwijl er van nature geen gluten in ananas voorkomen, slaat natuurlijk nergens op. Dan is het goed dat er een tv-programma is als de Keuringsdienst, die dit aanstipt om je er even bewust van te maken.

Broodbuik

Het was leuk om te zien hoe in de Duitse fabriek gluten uit bloem wordt gehaald en interessant om de Mongozofabriek van binnen te zien, maar ik miste context. Zo werden de termen allergie en intolerantie continu door elkaar gebruikt. Het is ook geen gemakkelijke materie, maar een arts of diëtist hier uitleg over laten geven was een optie geweest. Coeliakie is namelijk een auto-immuunziekte, het lichaam gaat in de verdedigingsstand wanneer iemand met coeliakie gluten binnen krijgt. Wanneer deze ziekte niet wordt aangetoond (wat niet wil zeggen dat je die ziekte per definitie niet hebt. Een biopt kan verkeerd zijn genomen of de uitslag verkeerd zijn geïnterpreteerd), maar je wel lichamelijke klachten hebt wanneer je gluten eet, wordt er gesproken van een glutengevoeligheid. Glutenallergie bestaat niet, een tarwe-allergie wel. Diezelfde deskundige had tenslotte kunnen zeggen dat het zonde van je geld is om zo’n thuistest te kopen. Het komt namelijk regelmatig voor dat er niks uit een bloedtest komt. Ook dit wil niet zeggen dat er niks aan de hand is. Want wanneer je een ontlastingsonderzoek doet en test op anti-gliadinewaardes blijkt er soms toch sprake te zijn van een intolerantie.

Heel kort werd ingegaan op de vraag waar de glutenhype vandaan komt. Onder meer door het boek De Broodbuik van William Davis en het Glutengevaar van David Perlmutte, met wie ook werd getelefoneerd. Journalistiek gezien was het wel aardig hier meer tekst en uitleg over te geven. Veel verder dan ‘ja het komt door die boeken’ kwam het namelijk niet. Grappig genoeg is hun materie niet nieuw. Eens in de zoveel tijd is er weer een dieet waarin koolhydraten worden geweerd. Eerst was er in de jaren tachtig Atkins, begin jaren negentig Montginac, vervolgens in de zero’s het South Beach Dieet en nu heb je Paleo en Broodbuikboeken. In grote lijnen zit er een kern van waarheid in. Een overschot aan heftige, snelle koolhydraten is niet gezond, maar het ligt eerder aan de verhoudingen dan dat je nooit meer tarwe of gluten mag eten. Je kunt erover twisten, maar iedere dag acht boterhammen van fabrieksbrood, daarna standaard een flink bewerkt granentussendoortje en ’s avonds regelmatig pasta is op z’n minst erg eenzijdig te noemen. Glutenvrije producten zijn zeker niet zomaar voor iedereen de oplossing. Ze zijn bovendien duur, kunnen qua ingrediënten nog vele malen gezonder en lekkerder. Maar neem wat van je boerenverstand, mix een beetje oerdieet met een snufje vegetarisch, doe er een lepel Bourgondisch bij en kopje van de voedselpiramide of schijf van vijf en volgens mij ben je dan een heel eind. Meer balans en minder massahysterie, zo simpel kan het zijn.

Bron afbeelding boven: via Flickr.com, fotograaf: Brad Higham

“O.M.G. check dat heerlijke eten!” Een uitspraak die je mij wel zou kunnen horen zeggen. All That Food! staat voor heerlijk eten. Ik bedoel wie kun je daar nou niet blij mee maken? Mij in ieder geval wel!

One Comment

  1. Ik vind het ontzettend goed dat je dit aanbrengt want ik heb nog nare verhalen gehoord over die glutenhype! Zoals een dame die een 5 gangen menu vroeg en uiteindelijk dan bij het dessert toch gebak wilde bij haar koffie. De kok die dacht dat ze intolerant was, kon er niet bepaald mee lachen. Ik dacht intolerant te zijn, maar het bleek een ander darmprobleem te zijn – die nu intussen is opgelost. Nu ik terug gluten eet, merk ik wel spierpijn en vermoeidheid op – maar het kan ook toeval zijn natuurlijk. Daarom ga ik binnenkort weer een glutenvrije periode inlassen… ook mede omdat er niets uit de onderzoeken kwam, terwijl ik wel een probleem had. Als ze dit over het hoofd gezien hadden, wat misschien nog meer?

    Ik ben er dus niet obsessief over, maar sta er wel voor open al mijn mogelijke opties te onderzoeken, en die hele gluten rampetam hoort daar ook bij. Maar las ik een glutenvrije periode in, dan betekent dat helaas geen koekjes haha. Best grappig te lezen dat mensen denken dat 2 glutenvrije dagen per week al hun problemen gaan oplossen… maar ik laat ze maar brabbelen want meestal luisteren ze toch niet als je probeert uit te leggen wat het verschil is tussen coeliakie (doodziek zijn bij minste beetje), glutengevoeligheid (ziek wanneer het over de grens gaat), tarwe-allergie (allergische reactie) of gewoon de gezonde hype.

    Wie weet dat die hype weer gauw overwaait…. ik hoop het maar. 🙂

Geef een reactie

(*) Required, Your email will not be published